همایش بین­ المللی حقوق بشر و دین


تاریخ رویداد: 1386/02/26
مکان: قم- دانشگاه مفید
زمان: اردیبهشت 1386
 همایش بین­ المللی حقوق بشر و دین

گزارشي از چهارمين همايش بين المللي حقوق بشر دانشگاه مفيد

«حقوق بشر ودين»

چهارمین همایش از سلسله همایش های دو سالانه مرکز مطالعات حقوق بشر دانشگاه مفید با عنوان "حقوق بشر و دین" در تاریخ 26 و 27  اردیبهشت 1386 مصادف با 16 و 17 مه 2007 در دانشگاه مفید برگزار شد. .این همایش توسط مرکز مطالعات حقوق بشر دانشگاه مفید و در قالب طرح ملی ارتقای حقوق بشر و دسترسی بیشتر به عدالت طراحی و برگزار گردید. در این طرح ملی پنج ساله (2005-2009) که با همکاری برنامه عمران سازمان ملل متحد (UNDP) در ایران و هشت نهاد و سازمان دولتی و غیر دولتی از جمله مرکز مطالعات حقوق بشر دانشگاه مفید طراحی و اجرا می شود، ارتقای حقوق بشر در ایران و تحقق هر جه بیشتر عدالت در جامعه، دو هدف اصلی در نظر گرفته شده است.

علاوه بر مرکز مطالعات حقوق بشر دانشگاه مفید، مرکز مطالعات حقوق بشر دانشگاه تهران، کرسی حقوق بشر، صلح و دموکراسی دانشگاه شهید بهشتی، معاونت آموزش قوه قضائیه، کمیسیون حقوق بشر اسلامی، کانون وکلای دادگستری، انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران و سازمان دفاع از قربانیان خشونت، مجریان اصلی این طرح می باشند و با موافقت آنان و وزارت امور خارجه، دانشگاه تهران مدیریت ملی طرح را به عهده گرفته است.

 

موضوع اصلی و محورهای همایش

 

از آنجا که برگزاری همایش های دو سالانه حقوق بشر یکی از برنامه های اساسی، مهم و مستمر مزکز مطالعات حقوق بشر دانشگاه مفید محسوب می شود، پس از برگزاری همایش سوم حقوق بشر با عنوان "هویت ها، تفاوت ها و حقوق بشر" در اردیبهشت 1384، اقدامات و مطالعات مقدماتی برای انتخاب موضوع همایش چهارم انجام گرفت که می توان به اهم آنها به قرار زیر اشاره کرد:

  1. بررسی نظر سنجی های صورت گرفته از میهمانان و شرکت گنندگان داخلی و خارجی همایش سوم؛
  2. اخذ نظرات کتبی اعضای هیئت علمی، پژوهشگران و سایر همکاران در دانشگاه مفید؛
  3. نظر خواهی از ده ها اندیشمند، استاد و پژوهشگر خارجی و داخلی از طریق ایمیل و گاه به شکل حضوری؛
  4. تشکیل جلسه با اعضای هیئت علمی و پژوهشگران دانشگاه مفید؛
  5. سامان دهی نظر سنجی های فوق و مرتب کردن آنها به شکل داده های آماری؛
  6. بررسی اوضاع و شرایط داخلی و بین المللی؛
  7. مشخص کردن معیارهای اصلی برای انتخاب موضوع؛
  8. برگزاری جلسات متعدد شورای مشاوران علمی مرکز؛

 شورای مشاوران علمی مرکز پس از بحث وتبادل نظر فراوان و بررسی موضوعات گوناگون، سرانجام "حقوق بشر و دین" را به عنوان موضوع همایش چهارم برگزید. در فراخوان مقاله همایش، در این باره چنین آمده است:

 

دين همواره نقشی تعيين كننده‌ در شكل­ گيري هويت‌ها،‌ باورها و شيوة زندگي انسان‌ها داشته است. انديشة حقوق بشر و نظام بين‌المللي مرتبط با آن نيز در روزگار ما تأثيري عميق بر روابط انسان­ها و مناسبات جهان معاصر دارد. پرسش از نسبت ميان حقوق بشر و دين و گفتگو در باب نحوه تعامل آن دو را  تحولات و رخدادهاي اخير در جامعه جهاني، بيش از پيش ضروری ساخته است.

 دين چه نسبتي با بنيان­ها،  مفاهيم و ارزش­هاي حقوق بشر دارد؟ آيا مي‌توان حقوق بشر را بر  دينی خاص مبتنی ساخت؟ اديان چگونه مي‌توانند به بسط حقوق بشر و صلح جهاني كمك كنند و نظام بين­المللي حقوق بشر چگونه هم‌زيستي اديان را تقويت مي‌كند؟ نظام بين­المللی حقوق بشر چه  نگرشی به دين دارد؟ در اين نظام جايگاه حق‌هاي مرتبط با دين،‌ همچون حق آزادي عقيده و دين، ‌حق ديندار بودن و عمل به تعهدات ديني،  در مقايسه با ساير حقوق بشر چيست؟ نگاه اديان به اين حق­ها چگونه است؟ دين چه نقشي در تضمين اجراي حقوق بشر می­تواند داشته باشد و در فرهنگ‌هاي ديني گوناگون اجراي حقوق بشر چگونه خواهد بود؟

مرکز مطالعات حقوق بشر دانشگاه مفيد با توجه به ضرورت پاسخ ­يابي براي پرسش ­هايي از اين دست، حقوق بشر و دين را عنوان چهارمين همايش بين المللی خود قرار داده است.

 

به منظور جلوگیری از پراکنده کاری و تمرکز بر موضوعات مهم، محورهای زیر به عنوان چهار موضوع فرعی در نظر گرفته شد و از پژوهشگران و علاقه مندان خواسته شد که مقالات خود را ذیل یکی از آنها سامان دهند:

  1. دين و مباني حقوق بشر
  2. حقوق بشر، همزيستي اديان و صلح جهاني
  3. حق هاي مرتبط با دين در نظام بين المللي حقوق بشر و اديان
  4. دين و اجراي حقوق بشر

 

آمار چکیده و مقالات دریافتی و ارائه شده در همایش

پس از اعلام فراخوان، مجموعا 123 چکیده مقاله شامل 39 چکیده فارسی، 74 چکیده انگلیسی و 10 چکیده عربی به دبیرخانه همایش ارسال شد که از میان آنها 33 چکیده فارسی، 64 چکیده انگلیسی و 5 چکیده عربی مورد قبول هیئت داوران قرار گرفت و از نویسندگان خواسته شد اصل مقالات خود را جهت ارزیابی نهایی ارسال کنند.

از میان 76 مقاله دریافتی 24 مقاله به زبان فارسی، 49 مقاله به زبان انگلیسی، و 3 مقاله به زبان عربی اختصاص داشت که پس از بررسی هیئت داوران، 13 مقاله فارسی، 37 مقاله انگلیسی و 2 مقاله عربی حائز امتیاز لازم جهت ارائه در همایش تشخیص داده شد.

در نهایت با توجه به انصراف یا عدم موفقیت تعدادی از صاحبان مقاله جهت حضور در همایش، در دو روز برگزاری همایش مجموعا 35 مقاله شامل 22 مقاله به زبان انگلیسی، 11 مقاله به زبان فارسی و 2 مقاله به زبان عربی در دو سالن مجزا و بطور همزمان ارائه شد.

ارائه دهندگان مقالات از کشورهای زیر بودند:

ایران- امریکا- ایتالیا- غنا- ژاپن- بوسنی- سوئیس- بریتانیا- ایرلند- بلژیک- فرانسه-هند- کانادا- آلمان- مصر- مراکش

 

گزارشی از برنامه های همایش

مراسم افتتاحیه

همایش ساعت 9 صبح روز 26 اردیبهشت 1386 با نواختن سرود جمهوری اسلامی ایران و تلاوت آیاتی از قران مجید رسما آغاز به کار کرد. ،آقای محمد رضا یوسفی، قائم مقام دانشگاه مفید، آقای کنوت اوستبی، نماینده UNDP و هماهنگ کننده فعالیت های سازمان ملل در ایران، خانم نسرین مصفا، مدیر ملی طرح گروهی ارتقای حقوق بشر و دسترسی بیشتر به عدالت، و آقای مسعود ادیب، دبیر